Triggerpoints en de wetenschap 695 381 Vitaz-Fit

Hoe vaak komt myofasciale pijn voor?

Het myofasciale pijnsyndroom (ofwel pijn als gevolg van triggerpoints) komt veel voor onder de algehele bevolking. Tot 54% van de vrouwen en 45% van de mannen krijgt op een zeker moment in het leven te maken met pijn van deze triggerpoints. Myofasciale pijn komt het meest voor bij mensen met een leeftijd tussen de 27,5 en 50 jaar. Binnen deze categorie wordt een grotere incidentie gezien onder mensen die een zittend leven leiden.

 

Tot welke klachten leidt de aanwezigheid van triggerpoints?

Actieve triggerpoints geven een continue pijn die gepaard gaat met spierverkorting, spierzwakte en uitstralende pijn als reactie op lokale druk. De intensiteit van de pijn en de grootte van het uitstralingsgebied hangen hoofdzakelijk samen met de mate waarin het triggerpoint geïrriteerd is. Latente triggerpoints veroorzaken geen continue pijn. De lokale pijn en uitstralingspijn wordt wel opgewekt door stimulatie of lokale druk. Triggerpoints kunnen veranderingen veroorzaken in het vegetatieve zenuwstelsel met als gevolg bijvoorbeeld kippenvel of zweetreacties. Ook worden een verminderende balans en tinnitus als gevolgen genoemd. Beknelling van een zenuwtak die langs een triggerpoint loopt kan leiden tot verstoringen in het gevoel of de aansturing van spieren. Ten slotte kan chronische myofasciale pijn leiden tot verergering van een depressie of angststoornis.

 

Welke ziektebeelden zijn gerelateerd aan triggerpoints?

Triggerpoints kunnen overal in het lichaam voor komen en dus overal pijn veroorzaken. Er is nog zeer weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de betrokkenheid van triggerpoints bij specifieke aandoeningen. Uit het onderzoek dat wel gedaan is komt naar voren dat er veel aanwijzingen zijn dat triggerpoints onder andere een belangrijk rol spelen bij bekkenbodem pijn , het temperomandibulaire pijn syndroom (kaakpijn) , schouderpijn , fybromialgie , spierspanningshoofdpijn , tenniselleboog klachten en spierkrampen .

 

Waardoor ontstaan triggerpoints?

Er wordt aangenomen dat myofasciale pijn in de meeste gevallen wordt veroorzaakt door een bepaalde gebeurtenis, bijvoorbeeld een tandheelkundige ingreep, overbelasting, een stoornis in het functioneren van een gewricht, een val, een operatie of bepaalde medicatie. Daarnaast kunnen systemische factoren de oorzaak zijn, waarbij kan worden gedacht aan emotionele spanning, hormonale problemen, slaapstoornissen, voedingstekorten, virale infecties. In stand houdende factoren dienen altijd aandacht te krijgen als onderdeel van de behandeling.

 

Wat gebeurt er in het lichaam op de plek waar een triggerpoint ontstaat?

De precieze aard en oorzaak van triggerpoints is nog altijd onbekend. Onder wetenschappers wordt het voorstel voor een integrale hypothese het meest ondersteund. Deze hypothese veronderstelt dat de geobserveerde verhoogde energie behoefte  in een actief triggerpoint veroorzaakt wordt door een abnormale stijging in de productie en afgifte van acetylcholine ter hoogte van de motorische eindplaat in rust. De motorische eindplaat is een structuur die zich bevind op de overgang tussen spiercellen en motorische zenuwvezels, en zorgt dat het zenuwsignaal wordt omgezet in een signaal waardoor de spier gaat samentrekken. Door de verhoogde afgifte van acetylcholine blijven de spiercellen depolariseren wat leidt tot een verhoging van vrije calcium ionen. Dit leidt weer tot een continue spiersamentrekking waardoor de energie behoefte nog verder stijgt. Tegelijk worden de bloedvaatjes die voedingsstoffen en zuurstof aanvoeren door de spiersamentrekking dicht geknepen. Ook zorgt het gebrek aan energie ervoor dat de calciumpomp belemmert wordt die er normaal voor zorgt dat vrije calcium ionen worden terug gebracht in de sarcomeren. Ten slotte leidt de energie crisis tot een afgifte van stoffen die de zenuwuiteinden gevoeliger maken. Deze stoffen zorgen er ook weer voor dat de afgifte van acetylcholine nog meer verhoogd wordt, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.

Er is nog altijd geen overtuigende verklaring gevonden dat het fenomeen uitstralende pijn van myofasciale oorsprong verklaart.

 

Waardoor verergeren en verminderen klachten van triggerpoints?

Klachten van triggerpoints kunnen intensiveren door overbelasting van de betrokken spieren, actief rekken, druk op het triggerpoint, langdurige aanspanning van een spier, kou, vochtigheid, virale infecties en stress. En verminderen door rust, passief rekken, specifieke myofasciale therapie, bewegen met niet-isometrische spieraanspanning en lokale warmte.

 

Hoe kunnen triggerpoints het beste worden gediagnosticeerd?

De anamnese maakt een belangrijk deel uit van het diagnosticeren van myofasciale pijn. Er moet worden geïnformeerd naar het type, de intensiteit, de duur, de frequentie en de locatie van de pijn. En tevens naar verlichtende en verergerende factoren. Het lokaliseren van de triggerpoints kan het beste gebeuren met directe vingerdruk, vlakke palpatie of knijppalpatie waarbij een druk van ongeveer 2kg/cm² 2 tot 5 seconden wordt aangehouden om uitstralende pijn te provoceren. Het stimuleren van de lokale pijn of uitstralingspijn door manuele palpatie is de meest betrouwbare diagnostische methode voor het lokaliseren van myofasciale triggerpoints. Het identificeren van verhardingen in de spier of het opwekken van een lokale twitch response zijn minder betrouwbare methodes. Er zijn een aantal symptomen die sterker wijzen op de aanwezigheid van triggerpoints, dat zijn: lokale pijn die verergert bij activiteit, lokale pijn bij druk geven, uitstralingspijn, het kunnen opwekken van een herkenbaar pijnpatroon, 50% pijnvermindering na behandeling. Het aanwezig zijn van strakke strengen in de spier, het optreden van een lokale twitch response, verminderde lenigheid en gevoeligheid van de spier wijzen in minder grote mate op het aanwezig zijn van triggerpoints.

 

Met welke ziektebeelden wordt myofasciale pijn vaak verward?

In het stellen van een diagnose is het belangrijk om het myofasciale pijn syndroom te onderscheiden van fybromialgie, temperomandibulaire stoornissen, posttraumatische dystrofie, gewrichtsaandoeningen, een peesonsteking, een slijmbeursontsteking, een zenuwaandoening zoals trigeminus neuralgie, reuma, artritis psoriatica, infecties, psychologische stoornissen en bijwerkingen van medicatie. Een stoornis in de functie van een gewricht gaat vaak samen met triggerpoint activiteit. In dit geval dienen zowel het gewricht als de triggerpoints behandeld te worden.

 

Hoe effectief zijn welke behandelingen van myofasciale pijn?

In de literatuur worden de volgende behandelingen voor myofasciale pijn het vaakst genoemd: dry needling, wet needling (injectie), spray-and-stretch met een koude spray, rekoefeningen die een beroep doen op reciproke inhibitie, massage door middel van ischemische compressie, massage door middel van strijkingen, ultrageluid, laser en TENS. Alleen de eerste twee behandelmethoden zijn is goed recent onderzoek onderzocht op hun effectiviteit.

Dry needling is in verschillende studies effectief gebleken ter behandeling van myofasciale pijn. Er moet nog meer onderzoek gedaan worden naar de meerwaarde van paraspinaal dry needling, en naar de effectiviteit van oppervlakkig dry needling (alleen in het weefsel boven het triggerpoint) ten opzichte van diep dry needling. Ook wet-needling door middel van een injectie blijkt effectief. Sommige wetenschappers beweren echter dat het positieve effect berust op de naald en niet op de vloeistof die ingespoten wordt. Er is nog vrijwel geen onderzoek gedaan waarin verschillende behandelmethoden met elkaar worden vergeleken.

Ervaren therapeuten zeggen dat een succesvolle behandeling berust op het identificeren van betrokken triggerpoints, het inactiveren van deze triggerpoints en vervolgens het verlengen van spieren en fascia zodat de bewegingsmogelijkheden weer optimaal zijn en triggerpoints niet terugkomen. Technieken die worden gebruikt om spieren en fascia te verlengen zijn passieve en actieve rektechnieken, muscle energy techniques, proprioceptieve neuromusculaire facilitatie en myofasciale release technieken. De effectiviteit van bovenstaande technieken is nog niet geblekken uit goed wetenschappelijk onderzoek.

Bij elke behandeling geldt dat oorzakelijke en in stand houdende factoren moeten worden aangepakt. Deze factoren omvatten het aanvullen van voedingstekorten, stressmanagement, verminderen van koffie en alcohol consumptie, minder roken en voldoende lichaamsbeweging.

 

Wat is de prognose van myofasciale pijn?

De prognose van myofasciale pijn is direct gerelateerd aan de duur van de aandoening. Hierdoor is een vroegtijdige diagnose van groot belang. Over het algemeen vormen acute spieraandoeningen met een heldere oorzaak een gunstige prognose, mits op tijd behandeld. Patiënten met een uitstralend pijnpatroon dat stabiel blijft en niet vergroot, reageren beter op therapie dan patiënten bij wie de symptomen over de tijd verergeren. Het is in alle gevallen van belang om de in stand houdende factoren zo veel mogelijk te elimineren door het geven van adequate houdingsinstructies en huiswerkoefeningen die gericht zijn op het verminderen van de pijn.

Bovenstaande informatie is hoofdzakelijk afkomstig uit twee wetenschappelijke literatuurstudies, daterend uit 2009 en 2010. Bron: website NMTN